KKTC'de birçok işletme gün içinde dört para birimiyle çalışır: Türk lirası, sterlin, euro ve dolar. Bu yazıda çoklu dövizle stok, kasa ve cari takibinin nasıl düzenleneceğini, en sık yapılan hataları ve Stokzen'de bunun nasıl çalıştığını anlatıyoruz.
Çoklu dövizle stok takibi nasıl yapılır?
Kısaca: her ürünün fiyatı kendi dövizinde tutulur, satış anında tahsil edilen dövize göre kayıt atılır ve kur yalnız gerektiği yerde uygulanır. Sterlinle aldığınız ve sterlinle sattığınız bir ürünü TL'ye çevirip saklamak, kur her değiştiğinde fiyatınızın anlamsızlaşması demektir. Doğru düzende ürün kartında satış fiyatının dövizi seçilir; alış faturası da tedarikçinin dövizinde girilir. Satış ekranı fiyatı müşterinin ödeyeceği dövize günün kuruyla çevirir, ama ürün kartındaki fiyat değişmez. Maliyet tarafında FIFO yöntemi kullanılır: hangi partinin hangi fiyatla alındığı bilinir, kâr gerçek alış maliyetinden hesaplanır. Stokzen'de TL, USD, EUR ve GBP hazır gelir, ihtiyaç duyduğunuz başka dövizi de tanımlarsınız; kurlar Merkez Bankası'ndan otomatik çekilir, isterseniz kendi makasınızı eklersiniz. Böylece fiyat listesi her sabah elle güncellenmez.
Kasalar dövize göre neden ayrı tutulmalı?
Sterlin nakit ile TL nakit aynı kasada toplanırsa akşam kasa sayımında hangi farkın kurdan, hangisinin eksik paradan geldiği anlaşılmaz. Her döviz için ayrı kasa tutulduğunda gün sonu raporu her kasayı kendi dövizinde gösterir: "kasada 420 sterlin ve 3.150 TL olmalı" gibi net bir hedef olur. Kart tahsilatları banka hesabına, nakitler kendi döviz kasasına girer. Karma ödemede aynı fişin bir kısmı sterlin nakit, bir kısmı TL kartla alınabilir; her parça kendi kasasına yazılır.
Dövizli cari hesap nasıl tutulur?
Müşteri ya da tedarikçiyle hangi dövizde anlaştıysanız cariyi o dövizde tutun. Dolarla borçlandığınız tedarikçinin carisi dolarla yürür; ödemeyi TL yaparsanız ödeme günün kuruyla dolara çevrilir ve borçtan düşer. Ekstre o dövizde basılır, karşı taraf kendi rakamını görür. Vadesi geçen alacaklar dövizine göre listelenir.
Kur farkı ne zaman ortaya çıkar?
Kur farkı; dövizli bir borç ya da alacak, oluştuğu gündeki kurdan farklı bir kurla kapatıldığında ortaya çıkar. Bu fark gelir ya da gider olarak ayrıca kaydedilmelidir; satış kârının içine karışmamalıdır. Stokzen kur farkını otomatik ayırır, muhasebe modülünde dönem sonu kur değerlemesi de yapılır. Kur farkının vergisel değerlendirmesi için mali müşavirinize danışın.
En sık yapılan hatalar
- Dövizli ürünü TL fiyatla açıp her kur değişiminde elle güncellemek
- Tüm nakitleri tek kasada toplamak
- Dövizli cariyi TL'ye çevirip takip etmek; ekstre karşı tarafla tutmaz
- Kur farkını satış kârının içinde bırakmak
Çoklu döviz B2B ve e-ticarette de çalışır mı?
Evet. Bayi portalında bayinin cari dövizi TL, USD, EUR ya da GBP olabilir; fiyat ve ekstre o dövizde görünür. E-ticaret sitesinde ziyaretçi dövizi seçebilir. Fiyatlar her kanalda aynı ürün kartından gelir.
Sonuç
Çoklu döviz doğru kurulduğunda kasa sayımı, cari mutabakatı ve kâr hesabı netleşir. KKTC'deki işletmeler için diğer özellikleri KKTC sayfasında, gün sonu düzenini kasa kapanışı rehberinde bulabilirsiniz.